ยินดีต้อนรับสู่เวปธรรมจักร 卍 ธรรมศาลา

การเจริญอินทรีย์ ๕ เส้นทางสีทองสู่ความตื่นรู้ 2

…อินทรีย์๕ สงเคราะห์ลงในมรรค๘ หมายถึงว่า …เมื่อบุคคลปฏิบัติเจริญมรรค๘ ย่อมทำให้กำลังอินทรีย์๕ แก่กล้าขึ้น หรือปฏิบัติเจริญอินทรีย์๕ ก็ย่อมทำให้มรรค๘ สมบูรณ์ขึ้น โดยลำดับ

…. อุปมาว่า มีบุคคลต้องการที่จะเดินข้ามไปอีกฝั่งโน้นที่มีคลองคูน้ำคั่นเส้นทางอยู่ เขาสร้างท่อนไม้ ๕ ท่อนเพื่อไว้เป็นเสาของสะพานพาดข้ามฝั่ง บุคคลผู้นี้ปักเสาลงไปในคูน้ำเรียงเป็นแนว และมีระดับความสูงสมดุลย์ไม่เหลื่อมล้ำกัน แล้วจึงนำไม้กระดานพาดลงไปเพื่อเดินไปสู่ฝั่งโน้นอีกด้านนึงสำเร็จ
….ข้อนี้ เสาไม้ ๕ ท่อนเปรียบได้กับอินทรีย์ทั้ง๕ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา
…. ความที่แต่ละท่อนทั้ง ๕ เสาปักลงไปโดยได้ระดับที่สมดุลย์ไม่เหลื่อมล้ำกัน คือภาวะสมดุลย์ไม่เหลื่อมล้ำกันของอินทรีย์๕ เมื่ออินทรีย์สมดุลย์แก่กล้ามรรค๘ก็เต็มรอบรวมเป็นหนึ่ง”มัคสมังคี”
…. ไม้กระดานที่พาดลงไปบนเสาที่ปักไว้ เปรียบได้กับ เส้นทางสีทองที่ทอดไปสู่ฝั่งโน้นอีกด้านนึง
….ฝั่งโน้นของสะพาน เปรียบได้ มรรค ผล นิพพาน ภาวะตื่นรู้ทางจิตวิญญาณ

รูปภาพ

…. โดยลำดับกล่าวรวบยอดได้อีกนัยยะนึงการเจริญ อินทรีย์๕ ก็คือ การเจริญมรรค๘(ศีล สมาธิ ปัญญา) สู่ความสมบูรณ์ ซึ่งเป็นลำดับบำเพ็ญจิตภาวนาสู่ความสมบูรณ์พร้อมของ ศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ

…. ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นการเจริญ อินทรีย์๕ สัมมามรรค(การดำเนินหนทางที่ดีงามถูกต้องและพอดี ไม่ขาดไม่เกิน) สิ่งเหล่านี้ เป็นเหตุให้วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ เป็นผลตามมา

วิมุตติ
…. ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว ณ จุดใดจุดนึงเมื่อถึงพร้อม เมื่อเจริญอินทรีย์ ๕ สมดุลย์แก่กล้า มรรค๘ ก็สมบูรณ์พร้อมสามัคคีรวมเป็นหนึ่ง “มัคสมังคี”เกิดเป็นภาวะ มรรคจิต-ผลจิต ประจักษ์แจ้งภาวะนิพพาน หรือคือนิโรธ ภาวะดับสนิทแห่งทุกข์
….มรรคจิต-ผลจิต ที่มีลำดับ มรรค๔ ผล๔ คือ โสดาปัตติมรรค-โสดาปัตติผล, สกิทาคามิมรรค-สกิทาคามิผล, อนาคามิมรรค-อนาคามิผล, อรหัตมรรค-อรหัตผล ตามลำดับเรียงกันไป
…. ปัจจัยลำดับมรรค ๑.ขึ้นอยู่กับความแก่กล้าอินทรีย์ของผู้ปฏิบัติที่สั่งสมมา จากการเจริญอินทรีย์๕ หรือมรรคมีองค์๘ นั่นเอง ๒.ขึ้นอยู่กับของเดิมที่เคยมีมาก่อน เพราะมรรคจิต-ผลจิต ไม่เกิดขึ้นซ้ำรอยเดิม, ผลจิต ธรรมที่ไหลออกจากจิตให้มองเห็นหนทางแห่งการดับสนิทของทุกข์ที่ละเอียดขึ้นมีการพัฒนาก้าวเดินไปข้างหน้า ไม่เดินซ้ำรอยเดิม

…. อุปมาไว้ว่า เหมือนบุคคลลอยคอแหวกว่ายเวียนวนไร้หนทางในมหาสมุทรโอฆะแห่งสังสารวัฎ อันมืดมิดด้วยอวิชชาทั้งกลางวันและกลางคืน เมื่อสายฟ้าแลบ ปรากฏขึ้นบนท้องฟ้า เกิดแสงสว่างท่ามกลางความมืดมิด เขามองเห็นได้โดยรอบมองเห็นฝั่งโน้นที่น้ำท่วมไม่ถึง เขาจึงหันทิศทางแหวกว่ายไปตามหนทางนั้นอย่างไม่สงสัยลังเลใจ
…. เปรียบได้กับ มรรคแห่งโสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล(แปลไทย:ผู้เข้าสู่กระแส ผู้แรกเห็น) ที่มีปฐมฌาน รูปฌาน ๑ เป็นบาทฐานพร้อมรายล้อมอินทรีย์เหล่าอื่นที่ได้สมดุลย์กัน

….ขณะว่ายไปเกิดฟ้าสว่างแวปขึ้นอีกหนทำให้หนทางที่ว่ายไปหาฝั่งชัดเจนขึ้นอีกครั้ง เปรียบได้กับมรรคแห่งสกทาคามิมรรค สกทาคามิผล(แปลไทย ผู้จักเวียนกลับมา(ในกามาวจรภพ) อีกครั้งเดียว, ผู้ทำกิเลสให้เบาบางลง) …

….เมื่อเขาว่ายไปจนใกล้ชิดฝั่ง พอหยั่งถึงยืนขึ้นได้ เห็นได้สว่างอีกครั้งนึงทั้งกลางวันกลางคืน เปรียบได้กับมรรคแห่งอนาคามิมรรค อนาคามิผล(แปลไทย ผู้ไม่กลับมาอีก(ในกามาวจรภพ), ผู้ไม่มาเกิดบนกามโลกอีกแล้ว) …

….เมื่อเขาขึ้นไปยืนถึงบนฝั่งที่มีความสว่างทั้งกลางวันกลางคืนไม่แตกต่างกันเป็นเวลาเดียวกันตลอด เปรียบได้กับอรหัตมรรค อรหัตผล(แปลไทย: ผู้ดับกิเลสหมดแล้วโดยสิ้นเชิง) ที่มีจตุถฌานฌาน รูปฌาน ๔ เป็นบาทฐานพร้อมรายล้อมอินทรีย์เหล่าอื่นที่ได้สมดุลย์กัน
….ภาวะที่จิตเข้าสู่รูปฌานที่ไล่เรียงขึ้นไปได้ง่ายตามลำดับ เนื่องด้วยนิวรณ์ธรรมที่คอยขวางแทรกสู่รูปฌานนั้นดับไปโดยลำดับมรรคเป็นสมุทเฉท(สมุทเฉทวิมุตติ)

พระพุทธดำรัสกล่าวไว้ในพระไตรปิฏกว่า
“ผู้มีจิต ดุจผู้มีแผลเก่า คือ ผู้ที่ยังไม่เห็นแจ้งอริยมรรค
ผู้จิต ดุจสายฟ้าแลป คือ เบื้องต้นแห่งลำดับอริยมรรค
ผู้มีจิต ดุจสายฟ้าผ่าหรือดุจเพชร คือ เบื้องสุดแห่งลำดับอริยมรรค”

….ภาวะนิพพาน “มรรคจิต” ในแต่ละครา เปรียบได้กับ ความสว่างทำให้มองเห็นทางไปยังฝั่งโน้นเบื้องสุด
….การว่ายน้ำไปหาฝั่งตามทิศทางที่เห็น เปรียบได้กับ ภาวะธรรมที่ไหลออกมาจาก”ผลจิต” ให้ดำเนินไปตามหนทางเฉพาะตนตามกำลังมรรค
…. อวิชชา๘ หรือ สังโยชน์๑๐ เปรียบได้กับ ความมืดมิดท่ามกลางการเดินทางแหวกว่ายในท้องมหาสมุทรวัฏฏะสังสาร
…. สังโยชน์ คือ เถาวัลย์ เป็นเครื่องร้อยรัด ที่อินเดียสมัยก่อนไม่มีเชือกสำหรับผูกสิ่งของที่ได้จากในป่า หรือสินค้าต่างเวลาจะมัดก็จะใช้เถาวัลย์ต้นไม้มามัดของไว้ สังโยชน์๑๐ ประการจะมัดผูกตรึงจิตไว้ให้เกิดอัตตาการรับรู้จากอายตนะ๖(ทวาร๖) การเห็น การได้ยิน การได้กลิ่น การลิ้มรส การสัมผัส รวมลงสู่การรับรู้อารมณ์ทางใจ

…. สังโยชน์เป็นปัจจัยเชื่อมโยงกับตัณหา(สมุหทัยสัจ) ที่คอยดูดตรึงมัดจิตบุคคลไว้กับปรากฏการณ์นามรูปตามธรรมชาติที่ผ่านเข้ามาทางอายตนะ๖(ทวาร๖)ด้วยความไม่รู้ ให้เกิดทุกข์ 

พระพุทธดำรัส
…. อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุหรือภิกษุณีรูปหนึ่งรูปใดก็ตาม จะพยากรณ์อรหัตตผลในสำนักของข้าพเจ้า ก็ย่อม(พยากรณ์)ด้วยมรรค ๔ ทั้งหมด หรือด้วยมรรคใดมรรคหนึ่งในบรรดามรรค ๔ เหล่านี้ คือ
…. ๑. ภิกษุในธรรมวินัยนี้ “เจริญวิปัสสนาอันมีสมถะนำหน้า “ เมื่อเธอเจริญวิปัสสนาอันมีสมถะอยู่ มรรคเกิดขึ้น เธอเสพคุ้น เจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น เมื่อเธอเสพคุ้น เจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น สังโยชน์ทั้งหลายย่อมถูกละได้ อนุสัยทั้งหลายย่อมสิ้นไป
….๒. อีกประการหนึ่ง “ภิกษุเจริญสมถะอันมีวิปัสสนานำหน้า “ เมื่อเธอเจริญสมถะอันมีวิปัสสนานำหน้าอยู่ มรรคเกิดขึ้น เธอเสพคุ้น เจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น เมื่อเธอเสพคุ้น เจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น สังโยชน์ทั้งหลายย่อมถูกละได้ อนุสัยทั้งหลายย่อมสิ้นไป
….๓. อีกประการหนึ่ง “ภิกษุเจริญสมถะและวิปัสสนาคู่กัน “ เมื่อเธอเจริญสมถะและวิปัสสนาควบคู่ มรรคเกิดขึ้น เธอเสพคุ้น เจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น เมื่อเธอเสพคุ้น เจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น สังโยชน์ทั้งหลายย่อมถูกละได้ อนุสัยทั้งหลายย่อมสิ้นไป
…. ๔. อีกประการหนึ่ง “ ภิกษุมีใจถูกชักให้เขวไปด้วยธรรมุธัจจ์ “ (แต่ครั้น) ถึงคราวเหมาะที่จิตนั้นตั้งแน่วสงบสนิทลงได้ในภายในเด่นชัดเป็นสมาธิ มรรคเกิดขึ้นแก่เธอ เธอเสพคุ้นเจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น เมื่อเธอเสพคุ้น เจริญ ทำให้มาก ซึ่งมรรคนั้น สังโยชน์ทั้งหลายย่อมถูกละได้ อนุสัยทั้งหลายย่อมสิ้นไป”
อํ.จตุกฺก 21/170/218-219 ยุคนัธสูตร

…. วิมุตติ ความหลุดพ้น เป็นความหลุดพ้นจากความที่ถูกกิเลสร้อยรัดพันธนาการ หลุดพ้นจากอุปาทาน หลุดพ้นจากเหตุแห่งทุกข์(สมุหทัย)
…. วิมุตติ(บาลี) แปลไทยว่า ความหลุดพ้น ความหลุดพ้นจากทุกข์โดยไม่กำเริบขึ้นเนื่องจากเชื้อที่ได้ดับสนิทจากภาวะประจักษ์แจ้งนิพพานตามกำลังมรรคกำลังอินทรีย์ นั่นจะกลายเป็นความหลุดพ้นของจิต สภาพรับรู้เมื่อกลับคืนมาสู่มิติของนามรูป

…. นิโรธ ความดับทุกข์ หรือ นิพพาน นิพพาน มาจากคำว่า นิรวาณ(Nirvana) แปลว่า ความปราศจากสิ่งร้อยรัดทั้งปวง เป็นการให้ความหมาย ภาวะของ “สิ่ง” สิ่งนั้น ที่ภาษาไม่อาจอธิบายความหมายตามภาษาพูดของมนุษย์(อนีรวจนียะคือพูดไม่ได้) และไม่อยู่ในขอบข่ายของประพจน์ใดๆ เป็น “สิ่ง” ที่พ้นไปจากมิตินามรูป(ขันธ์๕), ไม่มีการไป-ไม่มีการมา

ดังพระพุทธดำรัสได้ทรงตรัสไว้ว่า:
…….‘สิ่ง’ สิ่งหนึ่งอันบุคคลพึงรู้แจ้ง เป็นที่ไม่มีปรากฏการณ์ ไม่มีที่สุด มีทางปฏิบัติเข้ามาถึงได้โดยรอบ นั้นมีอยู่ ใน‘สิ่ง’นั้นแหละ ดิน น้ำ ไฟ ลม ไม่หยั่งลงได้ ใน‘สิ่ง’นั้นแหละ ความยาว ความสั้น ความเล็ก ความใหญ่ ความงาม ความไม่งาม ไม่สามารถหยั่งลงได้ ในสิ่งนั้นแหละ นามรูป ดับสนิทไม่มีเหลือ นามรูปดับสนิทในสิ่งนี้ เพราะการดับสนิทของวิญญาณ ดังนี้แล”๑
…. ” ภิกษุทั้งหลาย สิ่งนั้นมีอยู่ เป็นสิ่งซึ่งในนั้นไม่มีดิน ไม่มีน้ำ ไม่มีไฟ ไม่มีลม ไม่ใช่อากาสานัญจายตนะ ไม่ใช่วิญญานัญจายตนะ ไม่ใช่อากิญจัญญายตนะ ไม่ใช่เนวสัญญานาสัญญายตนะ ไม่ใช่โลกนี้ ไม่ใช่โลกอื่น ไม่ใช่ดวงจันทร์หรือดวงอาทิตย์
….ภิกษุทั้งหลาย ในกรณีอันเดียวกับ‘สิ่ง’นั้น เราไม่กล่าวว่ามีการมา เราไม่กล่าวว่ามีการไป ไม่กล่าวว่ามีการหยุด ไม่กล่าวว่ามีการจุติ ไม่กล่าวว่ามีการเกิดขึ้น สิ่งนั้นมิได้ตั้งอยู่ สิ่งนั้นมิได้ดับไป และสิ่งนั้นมิใช่อารมณ์ นั่นแหละคือที่สุดแห่งทุกข์” ๒
๑ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค. 9/466/431 เกวัฏฏสูตร
๒ขุททกนิกาย อุทาน. 25/71/242-243 ปฐมนิพพานปฏิสังยุตตสูตร

วิมุตติญาณทัสสนะ
…. วิมุตติญาณทัสสนะ คือความรู้ความเห็นในความหลุดพ้น ญาณ๓แห่งอริยสัจ๔ ปฏิจสมุปบาท มรรคแห่งตถตา และอื่นๆเมื่อคืนกลับมาสู่มิติของนามรูปขันธ์๕ ความรู้ความเห็นที่ได้ตกผลึกเก็บไว้ยังผลสู่มุมมองและความเป็นไปของชีวิตของบุคคลผู้นั้น
…. วิมุตติญาณทัสสนะเป็นความรู้ความเห็นที่ไม่อาศัยใจความรู้สึกนึกคิดใด ก็จะปรากฏแก่บุคคลนั้นมาเป็นระยะ ตามเหตุปัจจัยดุจแสงที่ส่องเข้าไปในผลึกนั้นบางหนบางครั้ง บางอย่างสามารถอธิบายเป็นภาษาพูดได้เมื่อมีไวยากรณ์ นิรุตติ ภาษา มารองรับ
….วิมุตติทัสสนะจะเป็นผล เป็นประโยชน์โดยตรงต่อบุคคลผู้นั้น เพราะเป็นผลความรู้ในการดำเนินหนทาง(มรรค) เพาะบ่มอินทรีย์ที่จะก้าวสู่ภาวะนิพพานเพื่อดับทุกข์โดยลำดับละเอียดขึ้นไป และเป็นประโยชน์โดยอ้อมในการบอกกล่าวแนะนำกัลยณมิตรผู้คนรอบข้างตามแต่กำลังอินทรีย์เพื่อไม่ให้เสียเวลาเดินทางอ้อมจากการบอกวิธีต่างๆจะช่วยลดระยะทางของกัลยณมิตรให้สั้นลงได้บ้างตามเหตุปัจจัย

…. “ธรรมนี้แหละ ถ้ามีก็เพียงนี้เท่านั้น ท่านทั้งหลายจงแทงตลอดบทอันหาความโศกมิได้นี้ พวกเรายังไม่เห็นล่วงเลยมาแล้วหลายหมื่นกัลป์”” พระสารีบุตร-พุทธชิโนรส

 

พระพุทธดำรัส..อัศจรรย์ ๔ อย่าง
…. ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุที่ตถาคต ผู้อรหันตสัมมาสัมพุทธะเกิดขึ้น จึงเกิดมี “ของอัศจรรย์ ๔ อย่างนี้” ปรากฏขึ้น คือ
…. ๑. ภิกษุทั้งหลาย ประชาชนทั้งหลาย “พอใจในกามคุณ” ยินดีในกามคุณ บันเทิงอยู่ในกามคุณ ครั้นตถาคตแสดง “ธรรมที่ไม่เกี่ยวข้องกับกามคุณ” ประชาชนเหล่านั้นก็ฟัง เงี่ยหูฟัง ตั้งใจฟัง เพื่อให้เข้าใจทั่วถึง…
…. ๒. ภิกษุทั้งหลาย ประชาชนทั้งหลาย “พอใจในการถือตัว” ยินดีในการถือตัว บันเทิงอยู่ในการถือตัว ครั้นตถาคตแสดง “ธรรมที่กำจัดความถือตัว” ประชาชนเหล่านั้นก็ฟัง เงี่ยหูฟัง ตั้งใจฟัง เพื่อให้เข้าใจทั่วถึง…
…. ๓. ภิกษุทั้งหลาย ประชาชนทั้งหลาย “พอใจในความวุ่นวายไม่สงบ” ยินดีในความวุ่นวายไม่สงบ บันเทิงอยู่ความวุ่นวายไม่สงบ ครั้นตถาคตแสดง “ธรรมที่เป็นไปเพื่อความสงบ” ประชาชนเหล่านั้นก็ฟัง เงี่ยหูฟัง ตั้งใจฟัง เพื่อให้เข้าใจทั่วถึง…
…. ๔. ภิกษุทั้งหลาย ประชาชนทั้งหลาย “ประกอบอยู่ด้วยอวิชชา” เป็นคนมืดบอด ถูกความมืดครอบงำเอาแล้ว ครั้นตถาคตแสดง “ธรรมที่กำจัดอวิชชา”ประชาชนนั้นก็ฟัง เงี่ยหูฟัง ตั้งใจฟัง เพื่อให้เข้าใจทั่วถึง ภิกษุทั้งหลาย ” นี่คือของน่าอัศจรรย์ ที่ไม่เคยมี…ก็มีขึ้นมา เพราะการบังเกิดขึ้นของตถาคตผู้เป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธะ “
อํ.จตุกฺก. 21/128/180-181 ทุติยตถาคตอัจฉริยสูตร

 

ปฏิปทาเพื่อสิ้นอาสวะ ๔ แบบ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา ๔ ประการนี้ ๔ ประการเป็นไฉน คือ
๑. ทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญา-ปฏิบัติลำบาก รู้ได้ช้า
๒. ทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญา-ปฏิบัติลำบาก รู้ได้เร็ว
๓. สุขาปฏิปทาทันธาภิญญา-ปฏิบัติสบาย รู้ได้ช้า
๔. สุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา-ปฏิบัติสบาย รู้ได้เร็ว
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา ๔ ประการนี้แล ฯ

ปฏิบัติลำบาก รู้ได้ช้า
…. ภิกษุทั้งหลาย ในกรณีนี้ ภิกษุเป็นผู้มีปกติ พิจารณาเห็นความไม่งามในกาย มีสัญญาว่าปฏิกูลในอาหาร มีสัญญาในโลกทั้งปวงโดยเป็นของไม่น่ายินดี เป็นผู้มีปกติตามเห็นความไม่เที่ยงในสังขารทั้งปวง มรณสัญญาก็เป็นสิ่งที่เขาตั้งไว้ดีแล้วในภายใน
…. ภิกษุนั้น เข้าไปอาศัยธรรมเป็นกำลังของพระเสขะ ๕ ประการเหล่านี้อยู่ คือ สัทธาพละ หิริพละ โอตัปปะพละ วิริยพละ ปัญญาพละ แต่อินทรีย์ ๕ ประการเหล่านี้ของเธอนั้น ปรากฏว่าอ่อน คือ สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ “ เพราะเหตุที่อินทรีย์ห้าเหล่านี้ ยังอ่อน ภิกษุนั้นจึงบรรลุอนันตริยกิจ เพื่อความสิ้นอาสวะช้า ”
ภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าปฏิบัติลำบาก รู้ได้ช้า

ปฏิบัติลำบาก รู้ได้เร็ว
…. ภิกษุทั้งหลาย ในกรณีนี้ ภิกษุเป็นผู้มีปกติ พิจารณาเห็นความไม่งามในกาย มีสัญญาว่าปฏิกูลในอาหาร มีสัญญาในโลกทั้งปวงโดยเป็นของไม่น่ายินดี เป็นผู้มีปกติตามเห็นความไม่เที่ยงในสังขารทั้งปวง มรณสัญญาก็เป็นสิ่งที่เขาตั้งไว้ดีแล้วในภายใน
…. ภิกษุนั้น เข้าไปอาศัยธรรมเป็นกำลังของพระเสขะ ๕ ประการเหล่านี้อยู่ คือ สัทธาพละ หิริพละ โอตัปปะพละ วิริยพละ ปัญญาพละ แต่อินทรีย์ ๕ ประการเหล่านี้ของเธอนั้น ปรากฏว่ามีประมาณยิ่ง(แก่กล้า) คือ สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ “ เพราะเหตุที่อินทรีย์ห้าเหล่านี้ มีประมาณยิ่ง ภิกษุนั้นจึงบรรลุอนันตริยกิจ เพื่อความสิ้นอาสวะได้เร็ว ”
ภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าปฏิบัติลำบาก รู้ได้เร็ว

ปฏิบัติสบาย รู้ได้ช้า
…. ภิกษุทั้งหลาย ในกรณีนี้ “ภิกษุ เพราะสงัดจากกามและสงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลาย จึงบรรลุปฐมฌาน…ทุติยฌาน…ตติยฌาน…จตุตถฌาน…แล้วแลอยู่ “
…. ภิกษุนั้น เข้าไปอาศัยธรรมเป็นกำลังของพระเสขะ ๕ ประการเหล่านี้อยู่ คือ สัทธาพละ หิริพละ โอตัปปะพละ วิริยพละ ปัญญาพละ แต่อินทรีย์ ๕ ประการเหล่านี้ของเธอนั้น ปรากฏว่าอ่อน คือ สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ “ เพราะเหตุที่อินทรีย์ห้าเหล่านี้ ยังอ่อน ภิกษุนั้นจึงบรรลุอนันตริยกิจ เพื่อความสิ้นอาสวะช้า ”
ภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าปฏิบัติสบาย รู้ได้ช้า

ปฏิบัติสบาย รู้ได้เร็ว
….ภิกษุทั้งหลาย ในกรณีนี้ “ภิกษุ เพราะสงัดจากกามและสงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลาย จึงบรรลุปฐมฌาน…ทุติยฌาน…ตติยฌาน…จตุตถฌาน…แล้วแลอยู่ “
…. ภิกษุนั้น เข้าไปอาศัยธรรมเป็นกำลังของพระเสขะ ๕ ประการเหล่านี้อยู่ คือ สัทธาพละ หิริพละ โอตัปปะพละ วิริยพละ ปัญญาพละ แต่อินทรีย์ ๕ ประการเหล่านี้ของเธอนั้น ปรากฏว่ามีประมาณยิ่ง(แก่กล้า) คือ สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ “ เพราะเหตุที่อินทรีย์ห้าเหล่านี้ มีประมาณยิ่ง ภิกษุนั้นจึงบรรลุอนันตริยกิจ เพื่อความสิ้นอาสวะได้เร็ว ”
ภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าปฏิบัติสบาย รู้ได้เร็ว
ภิกษุทั้งหลาย เหล่านี้แล ปฏิปทา ๔ ประการ
อํ.จตุกฺก. 21/163/210-211 อสุภสูตร

พุทธพจน์
จิตดิ้นรน กลับกลอก ป้องกันยาก ห้ามยาก
คนมีปัญญา สามารถดัดให้ตรงได้ เหมือนช่วงดัดลูกศร

จิตควบคุมยาก เปลี่ยนแปลงเร็ว ใฝ่ในอารมณ์ตามที่ใคร่
ฝึกจิตเช่นนั้นได้เป็นการดี เพราะจิตที่ฝึกได้แล้ว นำสุขมาให้

เนื้อหาในบริบทของ การเจริญอินทรีย์๕ หนทางสีทองแห่งการตื่นรู้ คงจบลงเพียงเท่านี้
บางท่านเพิ่งก้าวเดิน บางท่านได้เดินไปแล้วหลายก้าวบนหนทางธรรมสายนี้
เมื่อหากเปรียบความสมบูรณ์พร้อมพรั่งของอินทรีย์ ๕ ดั่งที่กล่าวมาบนหนทางสายนี้มี หนึ่งร้อยก้าว
หากท่านได้ก้าวเดินไปแล้วสองก้าว นั่นก็จะยังเหลืออีกเก้าสิบแปดก้าวก่อนจะถึงจุดหมาย
ขอให้ท่านก้าวเดินต่อไปอย่างมุ่งมั่น แน่วแน่และตั้งอกตั้งใจ
วันใดวันนึงก็จะพบกับจุดหมายปลายทางของท่านเองในที่สุด
…. ความเชื่อมั่นศรัทธาต่อวิถีทางเจริญอินทรีย์ ความรัก ความกรุณาและเมตตาธรรมที่ก่อเกิดจากภายในใจท่านเองและเผื่อแผ่ไปยังผู้อื่น จะเกิดสันติสุขในใจ ทำให้ท่านก้าวไปถึงยังจุดหมายปลายทาง…

Facebook
Google+
Twitter
LinkedIn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *